Η Μαρία Παπαγεωργίου είναι ένα μουσικό αερικό. Ακούγοντας τον πρόσφατο και ολοκληρωμένο της δίσκο, Ο Τελευταίος Αναλογικός Άνθρωπος, βυθίστηκα κατευθείαν στο βασικό του θέμα. Την θέση του σύγχρονου ανθρώπου μέσα σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ταχύτατα, διαμορφώνοντας εκ νέου τα πάντα. Πρόκειται για ένα μουσικό έργο που έρχεται να σταθεί επάξια δίπλα στην προηγούμενη  μουσική της κατάθεση, τον  δίσκο Ο Τελευταίος Αναλογικός Έρωτας. Όπως μου αναφέρει η ίδια,  οι καλλιτέχνες οφείλουν, όταν ο κόσμος λοξοδρομεί, να του γλυκαίνουν την καρδιά και να τον παίρνουν από το χέρι, ώστε να τον οδηγούν σ’ έναν συγκινησιακό δρόμο που θρέφει τον καλό του εαυτό. Σήμερα, συνομιλούμε για το  yourearticles.

-Καλλιτεχνικά, είσαι συνεπής μέσα στα χρόνια που δραστηριοποιείσαι, χωρίς να έχεις ξεφύγει από τον  άξονα στον οποίο έχεις θέσει τα μουσικά σου οράματα. Είναι δύσκολο αυτό για έναν μουσικό σήμερα; Μπορεί κάποιος να γλυκαθεί από την εύπεπτη επιτυχία και να γλιστρήσει στην ευκολία;

Σήμερα η επιτυχία δεν ορίζεται με μία σταθερή γραμμή. Θέλω να πω πως κάθε καλλιτέχνης επιλέγει μόνος του και δημιουργεί μια προσωπική διαδρομή, ανάλογα με το πού επιθυμεί να φτάσει. Εγώ δεν μπόρεσα ποτέ να μπω σε έναν συγκεκριμένο άξονα καριέρας. Είπα πολλές φορές «όχι» σε πράγματα που ήξερα ότι θα μου άνοιγαν πόρτες, αλλά η ψυχή μου δεν θα ήταν ικανοποιημένη. Ήθελα αισθητικά ό,τι κάνω να πλαισιώνεται από αυτό που πραγματικά μου αρέσει. Δεδομένου ότι ποτέ δεν έκανα αυτό που λέμε «hit», οδηγήθηκα σε μια πορεία με σταθερούς ακροατές, που αναζητούσαν μια ευρύτερη εικόνα από μένα. Ένα παζλ, δηλαδή, από όλες τις τέχνες, κυρίως του τραγουδιού, αλλά και από μια ιδιοσυγκρασιακή στάση ζωής, με την οποία να μπορούν να ταυτιστούν και να νιώθουν συνοδοιπόροι. Να μην νιώσουν προδωμένοι.

-Σε χαρακτηρίζουν οι συνεργασίες σου με σταθερούς συνθέτες και μουσικούς μέσα στα χρόνια. Σου δημιουργεί ένα κλίμα ασφαλείας να λειτουργούν οι άνθρωποι σαν νησίδες;

Δεν σου κρύβω ότι μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετώπισα και αντιμετωπίζω είναι το γεγονός ότι οι σταθερές συνεργασίες γίνονται στις μέρες μας όλο και πιο δύσκολες. Αυτό συμβαίνει επειδή ο χώρος μας, κυρίως το έντεχνο τραγούδι, δυσκολεύεται πολύ να συντηρήσει μουσικούς, τεχνικούς και εμάς τους ίδιους. Αυτό μας οδηγεί σε δεύτερες και τρίτες εργασίες, σε πολλές μετακινήσεις στο επίπεδο της δουλειάς μας και, κατ’ επέκταση, σε αλλαγές συνεργατών. Έχω αποχωριστεί πολλές φορές ανθρώπους που αγαπούσα επειδή άλλαξαν δουλειά. Τα τελευταία χρόνια, όμως, νιώθω μια εμπιστοσύνη στη ροή των πραγμάτων και φροντίζω να αφομοιώνω τις αλλαγές με ψυχραιμία και φροντίδα.

-Στον προηγούμενο δίσκο σου, Ο Τελευταίος Αναλογικός Έρωτας, με συγκλονίζει το εξής δίστιχο από το Κάποτε Ήσουν: «Αν είχα να σου πω μονάχα ένα, η πιο σκληρή χαρά είναι η γέννα». Το έχεις βιώσει;

Αυτός ο στίχος του Μιχάλη Γελασάκη με είχε επηρεάσει βαθιά κι εμένα τότε. Όταν γράψαμε αυτό το τραγούδι, βίωσα τον αποχωρισμό μέσα από μια ερωτική σχέση, με το συναίσθημα της ανικανότητας ως προς την αγάπη και τη διατήρηση μιας σοβαρής ανθρώπινης σχέσης. Ένιωσα, δηλαδή, ότι η μεγαλύτερη απόδειξη αγάπης είναι να φροντίζεις και τον άλλον και να τον αγαπάς, όχι απλώς να ελπίζεις ότι θα είναι καλά. Η πιο μεγάλη αγάπη, εξάλλου, όπως είπε ο Μιχάλης, είναι η πράξη της.

-Στον δίσκο αυτό, ήταν κυρίαρχο το ερωτικό στοιχείο που ξετυλιγόταν μέσα από τις ιστορίες των τραγουδιών καθώς και η ανάγκη για ανθρώπινη και ζεστή επαφή. Είναι κάτι που λείπει από την εποχή μας;

Δεν νομίζω ότι λείπει. Νομίζω ότι αναπλάθεται. Δεν θέλω να γίνω άδικη ως προς τα συναισθήματα που μπορεί να νιώθουν οι άνθρωποι. Απλώς, σε μια περίοδο που η επιβίωση ξαναγίνεται μείζον θέμα, ο έρωτας αναπροσαρμόζεται. Και η οικογενειακή δομή έχει αλλάξει, οπότε το δέσιμο των ανθρώπων και οι σχέσεις έχουν άλλον ορίζοντα και άλλον τρόπο συνύπαρξης. Έχουμε γίνει πιο εγωιστές, σίγουρα, και πιο εύκολοι στη φυγή.

-Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η ένταξη του ποιητικού λόγου μέσω της απαγγελίας των ποιημάτων που ντύθηκαν με μελωδίες. Πώς σου ήρθε αυτό το πάντρεμα;

 Σίγουρα δεν προέκυψε καταναγκαστικά. Το ποίημα του Νίκου Καρούζου μπήκε στον δίσκο επειδή και εγώ και η Τσανακλίδου αγαπούσαμε το ίδιο ποίημα. Ο τελευταίος στίχος παραδείγματος χάριν, λέει «ας μη συνωστίζουν την αγάπη με τόσα συναισθήματα». Αυτό, ας πούμε, είναι ένα εφαλτήριο για το επόμενο τραγούδι, που μιλάει για την αγάπη. Ο Παντελής Καλογεράκης, που απαγγέλλει, είναι ένα παιδί που ασχολείται με την ποίηση. Επίσης, όταν είδα το ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν», με τον ποιητή Γιώργο Κοκκινίδη μέσα στο ψυχιατρείο των Χανίων να αφηγείται τη ζωή του, θεώρησα ότι εκεί βρισκόταν η μεγαλύτερη αλήθεια γύρω από το τη ζωή. Ένιωθα, δηλαδή, ότι όσο κι αν τραγουδώ και κάνω μουσική μέσα στον δίσκο, ο απόηχος του Γιώργου Κοκκινίδη είναι σαν να έχει μιλήσει εκατό φορές πιο πολύ από όλα τα τραγούδια.

-Το μουσικό  project του προηγούμενου δίσκου δίνει τη σκυτάλη σε αυτόν που κυκλοφόρησε πρόσφατα και φέρει τον τίτλο Ο Τελευταίος Αναλογικός Άνθρωπος. Τί εσωτερικές ανάγκες σου κάλυψε αυτή η δημιουργία;

Την ανάγκη για ολοκλήρωση. Την ανάγκη να δώσω χρόνο, χωρίς να βιάζομαι, για να φτιάξω ένα ολοκληρωμένο έργο, δύο ολοκληρωμένα έργα σαν ένα αυτή τη φορά. Θα ήθελα άμεσα αυτούς τους δύο δίσκους να τους κάνω και παράσταση, ώστε να μείνουμε για μία ώρα σε μια διαδικασία ακρόασης πάνω σε ένα βασικό θέμα, που είναι η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.

-Εξερευνάς την θέση του σύγχρονου ανθρώπου σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ταχύτατα. Ταυτόχρονα, μεταβάλλεται  και ο τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Τί έχει φταίξει σε αυτό;

Προσπαθώ να μην αναλύω τι έχει φταίξει. Ο κόσμος μεταβάλλεται με ταχύτητα. Αυτό ίσως να είναι δουλειά άλλων ειδικοτήτων. Εμείς οφείλουμε, όταν ο κόσμος λοξοδρομεί, να του γλυκαίνουμε την καρδιά και να τον παίρνουμε από το χέρι, ώστε να τον οδηγούμε σ’ έναν συγκινησιακό δρόμο που θρέφει τον καλό του εαυτό. Αυτή την τροφή αναζητώ και νομίζω ότι τη βρίσκω μέσα στην αλήθεια των τραγουδιών που φεύγουν από την εγωπάθεια του τραγουδιστή και λειτουργούν για την ενθύμηση του ακροατή.

-Τί ρόλο έχουν παίξει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Μήπως το αντάλλαγμα της ταχύτερης και πιο εύκολης επικοινωνίας είναι η απώλεια της αλήθειας και των συναισθημάτων; Μήπως όλα έχουν εγκλωβιστεί στο ψηφιακό 0 και 1;

Κοίτα, ούτως ή άλλως, μετά την αγροτική επανάσταση, χιλιάδες χρόνια πριν, ο άνθρωπος έγινε σκλάβος του χωραφιού ό,τι κι αν αυτό συμβολίζει, σκλάβος  της παραγωγής και της ιδιοκτησίας. Φαντάσου, λοιπόν, πόσο θα ανησυχούσαν οι άνθρωποι για τις δουλειές τους κατά τη βιομηχανική επανάσταση. Βέβαια, όλοι συμφωνούν ότι τώρα η ψηφιακή επανάσταση θα είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο και πιο δύσκολο να κατανοηθεί. Ίσως να μιλάμε πια για την εξέλιξη ενός άλλου ανθρωπόμορφου όντος, με διαφορετικές ικανότητες και διαφορετικά συναισθήματα. Εγώ, ως άνθρωπος που έζησα τον αναλογικό τρόπο ζωής και μεγάλωσα μέσα στην ψηφιακή εποχή, ψάχνω να βρω μια ισορροπία που να οδηγεί στην ευτυχία. Με απασχολεί, όμως, η αύξηση των ψυχικών ασθενειών. Οφείλουμε, σε κάθε εποχή, να φροντίζουμε ώστε το σύνολο της κοινωνίας να ζει αρμονικά και ελπίζω ότι η τέχνη πάντα θα στοχεύει προς αυτή την κατεύθυνση.

-Συγκρατώ  το δίστιχο από τον Σπόρο: «Σαν φυτρώσει και δέντρο γίνει ο σπόρος μου, γειτόνοι στη σκιά του θα φιλιούνται δικοί σας απογόνοι».

Το τραγούδι  μιλάει ουσιαστικά για το προσφυγικό. Μια μητέρα στέλνει, μέσα σ’ ένα τσόφλι, το παιδί της στη γειτονική χώρα και παρακαλεί να το ποτίζουν και να το ταΐζουν, ώστε αυτός ο σπόρος να γίνει δέντρο, γιατί κάτω από αυτό το δέντρο θα βρίσκουν σκιά τα παιδιά των γειτόνων. Ουσιαστικά εξηγεί πως όλοι οι λαοί έχουμε τις ίδιες αγωνίες και πως μπορούμε να φροντίσουμε ο ένας τον άλλον.

-Εντυπωσιάστηκα από το «To Be By Your Side» του Nick Cave, σε ελληνική απόδοση στίχων της Δήμητρας Σιούκα.

Κι εγώ χάρηκα που άρεσε και στον ίδιο. Το να γράψεις στίχους και, μάλιστα, να κάνεις απόδοση στα ελληνικά πάνω σε μια ήδη υπάρχουσα μελωδική γραμμή είναι πάρα πολύ δύσκολο. Εκτός από εξαιρετική ποιήτρια, η Δήμητρα είναι και ικανότατη να αποδώσει το αρχικό συναίσθημα.

-Θέλω να σταθώ σε κάτι  για το οποίο έχεις μιλήσει ανοικτά. Αναφέρομαι στις κρίσεις πανικού που έχεις βιώσει. Πότε άρχισες να καταλαβαίνεις τί συμβαίνει με σένα και πώς το διαχειρίστηκες;

Καταρχάς, μου πήρε πολλά χρόνια να καταλάβω ότι δεν επρόκειτο για κρίσεις πανικού, αλλά για αγχώδη διαταραχή. Ένα βιβλίο που μπορεί να βοηθήσει πολύ κόσμο είναι το «Πανικός: Η εξέγερση μέσα μας» του ψυχιάτρου Κώστα Κοτζαμάνη. Η αγχώδης διαταραχή είναι μια ασθένεια που δεν σου επιτρέπει να ανταποκριθείς καθημερινά ακόμη και σε απλά πράγματα. Είναι διαφορετική από την κρίση πανικού, αλλά και από αυτό που λέμε stage fright. Η αγχώδης διαταραχή είναι ένα καμπανάκι που σε προειδοποιεί ότι πρέπει να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο ζεις, όχι απλώς να κάνεις ψυχοθεραπεία ή να πάρεις κάποια ψυχοφάρμακα. Χρειάζεται μια ριζική αλλαγή μέσα σου, ώστε, μέσα από μια νέα φιλοσοφία ζωής, να σταματήσεις να αγχώνεσαι, να αγαπάς περισσότερο, να προσφέρεις και να αναγνωρίζεις την αδυναμία και τη φθορά σου με ηρεμία και αποδοχή.

-Ένιωσες ότι είναι κάτι που δεν αντιμετωπίζεται;  Βρήκες κάποια στιγμή τοίχο;

Το 2004, όταν ξεκίνησε σε μένα η αγχώδης διαταραχή, όλα αυτά δεν ήταν ακόμη γνωστά. Ως αποτέλεσμα, ταλαιπωρήθηκα για πάρα πολλά χρόνια χωρίς να ξέρω ποιο ήταν το δικό μου μονοπάτι προς την ίαση. Σήμερα οι άνθρωποι μιλούν πιο ανοιχτά, όμως, από την άλλη, υπάρχουν πολλές διαφορετικές ψυχικές ασθένειες και είναι πολύ δύσκολο να καταλάβεις ποιο είναι το δικό σου μονοπάτι και να βρεις την ισορροπία σου.

-Ξέρω πως σου αρέσει να περπατάς ξυπόλητη. Σου αρέσει η γείωση. Πράγματι ανακουφίζει αυτή η ένωση με το χώμα;    

Ξεκίνησα να τραγουδάω ξυπόλυτη επειδή πατούσα κάποια πετάλια, τα οποία έπρεπε να νιώθω με το πέλμα μου. Γι’ αυτό ακόμη και σήμερα εμφανίζομαι ξυπόλυτη. Παρ’ όλα αυτά, τα γυμνά πέλματα βοηθούν στη γείωση, σε βοηθούν να βιώσεις το τραγούδι σαν παιχνίδι και απελευθερώνουν την κίνηση.

-Απελευθερώθηκες όταν άρχισες να μιλάς δημόσια για τις κρίσεις πανικού; Ένιωσες λύτρωση;

Εκτός από τη λύτρωση που ένιωσα, διαπίστωσα ότι υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που έχουν ανάγκη να ακούσουν για αυτή την ασθένεια. Κι εγώ βοηθήθηκα πολύ αγκαλιάζοντάς τους και νιώθοντας χρήσιμη. Ήταν σαν να είχα προλάβει να ζήσω κάποια πράγματα και να μπορούσα να τα μοιραστώ, ώστε οι υπόλοιποι άνθρωποι να μην ταλαιπωρηθούν τόσο.

-Τα ζητήματα ψυχικής υγείας αποτελούν θέματα ταμπού για την χώρα μας. Αν συναντούσες έναν άνθρωπο στο δρόμο και αναγνώριζες κάποια σημάδια, τί θα του έλεγες;

Δεν νομίζω ότι πλέον τα θέματα ψυχικής υγείας είναι ταμπού. Περισσότερο με απασχολούν οι ψυχικές ασθένειες που εμφανίζονται σε παιδιά και εφήβους. Είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν, να επικοινωνήσουν με τους γονείς ή τους δασκάλους τους και, τελικά, μπορεί να οδηγήσουν σε αυτοτραυματισμούς ή ακόμη και σε απόπειρες αυτοκτονίας. Οι έφηβοι είναι μια ιδιαίτερα ευαίσθητη κοινωνική ομάδα, στην οποία πρέπει να δώσουμε την πρέπουσα προσοχή

-Τί σου έρχεται στο νου όταν λες το όνομα Μαρία Παπαγεωργίου;

Όταν ξεκινούσα, συνάντησα μια μάνατζερ, την Ελισάβετ Παπαγεωργίου, η οποία μου είπε ότι έπρεπε να αλλάξω το επίθετό μου, γιατί ήταν πάρα πολύ δύσκολο να κάνω καριέρα με αυτό το όνομα και αυτό το επίθετο

-Μαρία σε ευχαριστώ πολύ για την επικοινωνία μας.

Και εγώ σε ευχαριστώ Χρήστο μου.

Συνέντευξη στον Χρήστο Ηλιόπουλο