Η Αιμιλία Υψηλάντη, η σπουδαία Ελληνίδα ηθοποιός, αγγίζει τα εξήντα χρόνια θεατρικής παρουσίας. Πριν λίγες μέρες έκανε πρεμιέρα στο θέατρο Αργώ με τον θεατρικό μονόλογο AIMILIA που έγραψε και ερμηνεύει για 1,5 ώρα επάνω στη σκηνή. Έναν μονόλογο που αποτελεί ένα πολύχρωμο κολάζ, ένα όμορφο λεύκωμα που απαρτίζεται από διάφορες στιγμές της ζωής της. Την ευχαριστώ για όσα μου εμπιστεύτηκε για το yourearticles.
-Τα παιδικά σας χρόνια τα περάσατε στον Πύργο και την Αμαλιάδα. Πώς τα θυμάστε;
Η συνολική ανάμνηση που έχω από τα παιδικά μου χρόνια είναι όμορφη και ευχάριστη.
-Πιστεύετε ότι μας καθορίζουν στη ζωή μας;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα πρώτα οκτώ χρόνια της ζωής μας είναι καθοριστικά για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας. Δεν είμαι ειδική για να απαντήσω. Αυτό όμως ασπάζομαι.
-Υπάρχει κάποια ανάμνηση από αυτά που να κυριαρχεί έντονα;
Η εικόνα του χώματος. Είχα την ελευθερία και το προνόμιο να παίζω στο χώμα ξυπόλητη.
-Τι ήταν αυτό που σας έστρεψε στην ηθοποιία;
Θα σας πω. Η περιέργεια και η έρευνα είναι ένα βασικό στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασης. Οι ηθοποιοί από τη δική μας σκοπιά ερευνούμε δύο πράγματα. Πρώτα, τις σωματικές μας δυνατότητες. Ξέρετε, είμαστε σαν αθλητές. Τις σωματικές αδυναμίες μας οφείλουμε να τις ξεπεράσουμε για να φέρουμε εις πέρας την διαδικασία του παιξίματος επάνω στη σκηνή. Δεύτερον, ερευνούμε και την ικανότητά μας να μπορέσουμε να εκτεθούμε μπροστά στο κοινό. Να καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τους φόβους, τις ανασφάλειες και τα δυσάρεστα που κουβαλάμε. Εκεί έγκειται και η ψυχοθεραπευτική δύναμη του θεάτρου.
-Με ποιο τρόπο προσεγγίζατε τους ρόλους που ερμηνεύατε στο σανίδι;
Ακολουθώ μια απλή μέθοδο. Σκεφτείτε ότι το μόνο πράγμα που μου δίνει ο συγγραφέας είναι λέξεις μέσα σε ένα κείμενο. Οι λέξεις από τον ήχο τους και μόνο κομίζουν πράγματα, στοιχεία. Πόσο μάλλον από το νόημά τους. Άλλωστε, η γλώσσα αποτελεί το σπουδαιότερο πολιτιστικό προϊόν. Οπότε, φροντίζω να υπηρετήσω τις λέξεις και να μεταδώσω το νόημα τους. Με τον τρόπο αυτό, και το σώμα μου θα πάρει την ανάλογη στάση στη σκηνή και ο ρόλος θα βγει μέσα από εμένα. Ο ηθοποιός είναι ένα ηχείο που δανείζει την ανάσα του στις ξένες λέξεις.
-Υπήρξατε μαθήτρια του Καρόλου Κουν στο Θέατρο Τέχνης. Πως ήταν ο Κουν;
Δεν είχαμε δουλέψει μαζί σε παράσταση. Τον είχα μόνο δάσκαλο. Ήταν ένας άνθρωπος αφοσιωμένος. Ξέρετε, οι αφοσιωμένοι άνθρωποι έχουν τις φωτεινές και τις σκοτεινές πλευρές τους. Στην δουλεία του υπήρξε απίστευτα δοτικός. Όποιος βρέθηκε δίπλα του κέρδισε και βγήκε σοφότερος. Προσωπικά, εμένα μου φέρθηκε με μεγάλη ευγένεια.
-Ποιοι άλλοι σας δίδαξαν στη Σχολή;
Πέρα από τον Κάρολο Κουν, καθηγητές μου υπήρξαν ο Δημήτρης Χατζημάρκος, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Γιώργος Λαζάνης και ο Γιάννης Σιδέρης.
-Πού έγκειται η δυναμική του θεάτρου;
Το θέατρο δεν είναι κάτι μοναχικό. Είναι μια ομαδική τελετουργία. Εκεί βρίσκεται η δύναμή του. Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με την Θεία Κοινωνία στην εκκλησία. Ακόμα και με το ποδόσφαιρο. Πείτε σε κάποιον φίλαθλο μιας ομάδας να πάει να παρακολουθήσει την ομάδα του στο γήπεδο μόνος του χωρίς άλλους φιλάθλους γύρω του. Τι να πάει να κάνει; Ο άνθρωπος έχει μέσα του ριζωμένη την επιθυμία να βρεθεί μαζί με ανθρώπους από την κοινότητά που ανήκουν όλοι μαζί. Και φυσικά, δεν είναι τυχαίο που το θέατρο είναι γέννημα μιας δημοκρατικής κοινωνίας.
-Μετράτε μια διαδρομή σχεδόν εξήντα ετών. Καταλάβατε πότε πέρασαν;
Όχι, σας το λέω με ειλικρίνεια. Τα χρόνια δεν τα καταλαβαίνουμε. Ο χρόνος είναι σχετικός. Αλλιώς τον βιώνουμε σήμερα, αλλιώς τον βιώσαμε χτες.
-Στις 25 Απριλίου έκανε πρεμιέρα η θεατρική παράσταση που γράψατε και σκηνοθετήσατε, το AI–MILIA. Πως γεννήθηκε η ιδέα για την παράσταση;
Το κείμενο της παράστασης αποτελεί μια μικρή επιλογή ορισμένων στιγμών που έζησα και ίσως για μένα είχαν κάποιο γούστο. Λες και ξεφύλλιζα το λεύκωμα με κάποιες μνήμες που έγιναν φωτογραφίες. Προέκυψε μέσα από μια διεργασία σχετικά με την οργάνωση ενός συνολικού υλικού, όχι πιο μεγάλο από αυτό που απαρτίζει την παράσταση. Και ήρθαν στο νου πράγματα που είχα ξεχάσει, τα οποία και τελικώς καταγράφηκαν. Παράλληλα, μέσα από αυτή τη διεργασία, βρήκα και την αφορμή να βάλω το σώμα και το μυαλό μου να δουλέψουν.
-Σε αρκετά σημεία της παράστασης αναφέρεστε στην συνδικαλιστική σας δράση. Ιδεολογικά, ανήκετε στο ΚΚΕ, σε ένα κόμμα της Αριστεράς. Μιλώντας γενικότερα, σε τι κατάσταση βρίσκεται η Αριστερά σήμερα;
Σήμερα η Αριστερά δεν μπορεί να καταφέρει να δώσει αυτό που έδινε στην δική μου την εποχή. Όραμα και ελπίδα, δηλαδή την ουτοπία. Και σε αυτό δεν φταίει η Αριστερά. Η ουτοπία έχει χαθεί από την ζωή μας. Από το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβανόμαστε τον ίδιο τον έρωτα. Όλα έχουν μαραθεί. Πως θα ασπαστούν οι άνθρωποι σήμερα τις ιδέες να ονειρευτούν μια καλύτερη κοινωνία. Πια, ο καθένας ζει στον μικρόκοσμό του.
-Κατά τη διάρκεια της ερμηνείας σας, θίγετε προσωπικά γεγονότα που καλύπτουν διάφορες πτυχές της ζωής σας. Αναφορικά με αυτό, αντιμετωπίσατε κίνδυνο στο να παρασυρθείτε συναισθηματικά και να ξεφύγετε από την παράσταση;
Ποτέ. Είμαι μία ηθοποιός που ερμηνεύω ένα κείμενο. Από την ώρα που υπάρχει η συνθήκη της παράστασης, υπηρετώ την συνθήκη, η οποία μάλιστα είναι και ελεγχόμενη. Ακόμα και αν ερμηνεύω πράγματα που αφορούν τη δική μου ζωή. Οπότε, δεν μου επιτρέπω να παρασυρθώ, να εμβαθύνω και να χάσω τα λόγια μου. Αν ξεχαστώ και τα χάσω, τέλειωσε. Δεν θα μπορέσω να συνεχίσω, θα με καταπιεί η σκηνή.
-Πριν λίγα χρόνια, χάσατε ξαφνικά την κόρη σας. Από πού αντλήσατε δύναμη για να σταθείτε και να προχωρήσετε;
Από την αίσθηση του χρέους μου απέναντι στην εγγονή μου. Όφειλα να μην καταρρεύσω μπροστά της, μπροστά σε ένα παιδί που έχασε τον γονιό του.
-Η εγγονή σας είναι ένα νέο κορίτσι. Η συμβουλή που θα της δίνατε;
Να κάνει αυτό που θέλει και να μην πάψει να το διεκδικεί στο μέλλον.
-Έχει προβληματισμούς; Τους αντιλαμβάνεστε;
Τους αφουγκράζομαι. Με ανησυχεί το μέλλον της μπορώ να σας πω. Ανήκει σε μια διαφορετική γενιά, εντελώς διαφορετική από την δική μας. Ξέρετε, με τα νέα παιδιά διασκεδάζω όσον αφορά τον τρόπο που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη.
-Φοβάστε μήπως μελλοντικά αντικαταστήσει το συναίσθημα;
Δεν ξέρω, ειλικρινά. Δεν μπορώ να προβλέψω το μέλλον. Μακάρι να μη συμβεί κάτι τέτοιο.
-Τι σας έρχεται στο νου όταν λέτε το όνομα Αιμιλία Υψηλάντη;
Το AI–MILIA.
-Κυρία Υψηλάντη σας ευχαριστώ πολύ για την επικοινωνία μας.
Εγώ σας ευχαριστώ.
Συνέντευξη στον Χρήστο Ηλιόπουλο
Διαβάστε περισσότερες συνεντεύξεις: εδώ
